{"id":5344,"date":"2025-12-16T16:04:46","date_gmt":"2025-12-16T19:04:46","guid":{"rendered":"https:\/\/colegadeclasse.com.br\/blog\/?p=5344"},"modified":"2025-12-16T17:37:50","modified_gmt":"2025-12-16T20:37:50","slug":"concordancia-verbal-e-nominal","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/colegadeclasse.com.br\/blog\/2025\/12\/16\/concordancia-verbal-e-nominal\/","title":{"rendered":"Concord\u00e2ncia Verbal e Nominal"},"content":{"rendered":"<div style=\"display:flex; gap:10px;justify-content:flex-end\" class=\"wps-pgfw-pdf-generate-icon__wrapper-frontend\">\n\t\t<a  href=\"https:\/\/colegadeclasse.com.br\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5344?action=genpdf&amp;id=5344\" class=\"pgfw-single-pdf-download-button\" ><img src=\"https:\/\/colegadeclasse.com.br\/blog\/wp-content\/plugins\/pdf-generator-for-wp\/admin\/src\/images\/PDF_Tray.svg\" title=\"Gerar PDF  \" style=\"width:auto; height:45px;\"><\/a>\n\t\t<\/div>\n<div class=\"wp-block-group\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-constrained wp-block-group-is-layout-constrained\">\n<p class=\"\">A concord\u00e2ncia \u00e9 o mecanismo pelo qual as palavras alteram suas termina\u00e7\u00f5es para se harmonizarem dentro da estrutura da frase. Trata-se de um dos pilares da sintaxe da l\u00edngua portuguesa e um dos t\u00f3picos mais recorrentes em provas de concursos p\u00fablicos. Dominar este conte\u00fado \u00e9 fundamental para garantir uma pontua\u00e7\u00e3o consistente na disciplina de L\u00edngua Portuguesa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">Existem dois tipos de concord\u00e2ncia: a <strong>verbal<\/strong> e a <strong>nominal<\/strong>. A concord\u00e2ncia verbal refere-se ao ajuste do verbo em rela\u00e7\u00e3o ao seu sujeito, enquanto a concord\u00e2ncia nominal diz respeito ao ajuste entre substantivos e seus modificadores (adjetivos, artigos, pronomes, numerais).<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-group\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-constrained wp-block-group-is-layout-constrained\">\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Concord\u00e2ncia Verbal<\/h2>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Regra Geral<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"\">A regra fundamental da concord\u00e2ncia verbal estabelece que <strong>o verbo deve concordar com o sujeito em n\u00famero (singular ou plural) e pessoa (1\u00aa, 2\u00aa ou 3\u00aa)<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"\"><strong>Exemplos:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">O aluno <strong>estuda<\/strong> para o concurso. (sujeito singular \u2192 verbo singular)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Os alunos <strong>estudam<\/strong> para o concurso. (sujeito plural \u2192 verbo plural)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Eu <strong>trabalho<\/strong> muito. (1\u00aa pessoa do singular)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">N\u00f3s <strong>trabalhamos<\/strong> muito. (1\u00aa pessoa do plural)<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"ptt-red wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"\">Antes de determinar a concord\u00e2ncia, identifique corretamente o sujeito da ora\u00e7\u00e3o. Muitas quest\u00f5es de concurso exploram a dificuldade em localizar o n\u00facleo do sujeito, especialmente quando h\u00e1 termos intercalados entre o sujeito e o verbo.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"\"><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Sujeito Simples &#8211; Casos Especiais<\/h3>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Sujeito Coletivo<\/h4>\n\n\n\n<p class=\"\">Quando o sujeito \u00e9 representado por um substantivo coletivo no singular, o verbo permanece no singular.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>Exemplos:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">A multid\u00e3o <strong>gritava<\/strong> empolgada.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">O bando <strong>fugiu<\/strong> rapidamente.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">A turma <strong>compareceu<\/strong> \u00e0 formatura.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>Sujeito Coletivo + Especificador no Plural:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">Quando o coletivo vem acompanhado de um especificador no plural, o verbo pode ficar no singular (concordando com o coletivo) ou no plural (concordando com o especificador).<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:66.66%\">\n<p class=\"\"><strong>Exemplos:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">A maioria dos candidatos <strong>compareceu<\/strong> \/ <strong>compareceram<\/strong> \u00e0 prova.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Um bando de p\u00e1ssaros <strong>voava<\/strong> \/ <strong>voavam<\/strong> sobre a cidade.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Uma multid\u00e3o de pessoas <strong>gritava<\/strong> \/ <strong>gritavam<\/strong> no est\u00e1dio.<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"ptt-yellow wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:33.33%\">\n<p class=\"\">Embora a dupla possibilidade seja aceita, a concord\u00e2ncia no singular \u00e9 mais formal e conservadora, sendo prefer\u00edvel em textos oficiais.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"\"><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Express\u00f5es Partitivas<\/h4>\n\n\n\n<p class=\"\">Com express\u00f5es como &#8220;a maioria de&#8221;, &#8220;grande parte de&#8221;, &#8220;a maior parte de&#8221;, &#8220;o restante de&#8221;, seguidas de substantivo no plural, o verbo pode concordar com a express\u00e3o (singular) ou com o termo no plural.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>Exemplos:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">A maioria dos eleitores <strong>votou<\/strong> \/ <strong>votaram<\/strong> conscientemente.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Grande parte dos servidores <strong>aderiu<\/strong> \/ <strong>aderiram<\/strong> \u00e0 greve.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">O restante das mercadorias <strong>foi<\/strong> \/ <strong>foram<\/strong> devolvido(as).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Express\u00f5es de Porcentagem<\/h4>\n\n\n\n<p class=\"\">Quando o sujeito \u00e9 uma express\u00e3o de porcentagem, a concord\u00e2ncia segue estas regras:<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"\"><strong>a) Porcentagem sozinha:<\/strong> verbo concorda com o n\u00famero da porcentagem.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">1% <strong>comprovou<\/strong> a tese. (singular)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">2% <strong>comprovaram<\/strong> a tese. (plural)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">25% <strong>compareceram<\/strong> \u00e0 reuni\u00e3o. (plural)<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"\"><strong>b) Porcentagem + especificador:<\/strong> verbo pode concordar com a porcentagem ou com o especificador.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">1% dos candidatos <strong>desistiu<\/strong> \/ <strong>desistiram<\/strong>.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">40% da popula\u00e7\u00e3o <strong>aprovou<\/strong> \/ <strong>aprovaram<\/strong> a medida.<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"\"><strong>c) Verbo anteposto \u00e0 porcentagem:<\/strong> verbo concorda com o numeral.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\"><strong>Faltaram<\/strong> 30% dos alunos.<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"ptt-white wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"\"><strong>\u26a0\ufe0f IMPORTANTE:<\/strong> Quando a porcentagem vem determinada por artigo ou pronome, o verbo concorda com esse determinante: &#8220;Os 30% restantes <strong>foram distribu\u00eddos<\/strong>.&#8221;<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"\"><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Express\u00e3o &#8220;Mais de Um&#8221;<\/h4>\n\n\n\n<p class=\"\">A express\u00e3o &#8220;mais de um&#8221; normalmente exige verbo no singular.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>Exemplos:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">Mais de um candidato <strong>compareceu<\/strong> \u00e0 prova.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Mais de um servidor <strong>recebeu<\/strong> aumento.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>EXCE\u00c7\u00d5ES:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"\"><strong>a) Reciprocidade:<\/strong> quando h\u00e1 ideia de reciprocidade, o verbo vai para o plural.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">Mais de um deputado <strong>se agrediram<\/strong> na sess\u00e3o.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Mais de um jogador <strong>se cumprimentaram<\/strong> ap\u00f3s o jogo.<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"\"><strong>b) Repeti\u00e7\u00e3o da express\u00e3o:<\/strong> quando a express\u00e3o se repete, o verbo fica no plural.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">Mais de um aluno, mais de um professor <strong>faltaram<\/strong> \u00e0 reuni\u00e3o.<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Express\u00e3o &#8220;Um dos que&#8221;<\/h4>\n\n\n\n<p class=\"\">Com a express\u00e3o &#8220;um dos que&#8221;, o verbo deve ficar no plural, concordando com o antecedente plural (aqueles\/aquelas).<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:66.66%\">\n<p class=\"\"><strong>Exemplos:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">Ela \u00e9 uma das candidatas que <strong>mais estudam<\/strong>. (das candidatas que estudam, ela \u00e9 uma)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Pedro foi um dos alunos que <strong>se destacaram<\/strong> na prova.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Este \u00e9 um dos casos que <strong>merecem<\/strong> aten\u00e7\u00e3o.<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"ptt-white wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:33.33%\">\n<p class=\"\">Esta \u00e9 uma regra frequentemente cobrada em concursos. O erro comum \u00e9 colocar o verbo no singular. Lembre-se: &#8220;um dos que&#8221; sempre exige plural no verbo.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"\"><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Sujeito Representado por Pronome Relativo &#8220;QUE&#8221;<\/h4>\n\n\n\n<p class=\"\">Quando o sujeito \u00e9 o pronome relativo &#8220;que&#8221;, o verbo concorda com o antecedente desse pronome.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>Exemplos:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">Sou eu que <strong>pago<\/strong> a conta. (antecedente: eu \u2192 1\u00aa pessoa)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Somos n\u00f3s que <strong>pagamos<\/strong> a conta. (antecedente: n\u00f3s \u2192 1\u00aa pessoa plural)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Foram eles que <strong>roubaram<\/strong> o carro. (antecedente: eles \u2192 3\u00aa pessoa plural)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">\u00c9s tu que <strong>decides<\/strong>. (antecedente: tu \u2192 2\u00aa pessoa)<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Sujeito Representado por Pronome Relativo &#8220;QUEM&#8221;<\/h4>\n\n\n\n<p class=\"\">Com o pronome relativo &#8220;quem&#8221;, h\u00e1 dupla possibilidade de concord\u00e2ncia:<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"\"><strong>a) Concord\u00e2ncia com o antecedente (mais comum):<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">Fui eu quem <strong>escrevi<\/strong> o relat\u00f3rio.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Fomos n\u00f3s quem <strong>fizemos<\/strong> o projeto.<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"\"><strong>b) Concord\u00e2ncia na 3\u00aa pessoa do singular:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">Fui eu quem <strong>escreveu<\/strong> o relat\u00f3rio.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Fomos n\u00f3s quem <strong>fez<\/strong> o projeto.<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"ptt-yellow\">Ambas as formas s\u00e3o corretas, mas a concord\u00e2ncia com o antecedente \u00e9 mais natural e frequente na linguagem culta.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Verbos Impessoais<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"\">Verbos impessoais n\u00e3o possuem sujeito e permanecem sempre na 3\u00aa pessoa do singular.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">1. VERBO HAVER (Impessoal)<\/h2>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">1.1. No sentido de EXISTIR<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"\">Quando significa &#8220;existir&#8221;, o verbo HAVER \u00e9&nbsp;<strong>impessoal<\/strong>&nbsp;(n\u00e3o tem sujeito) e fica sempre na&nbsp;<strong>3\u00aa pessoa do singular<\/strong>&nbsp;.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>Exemplos corretos:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">H\u00e1 muitos candidatos inscritos. (= Existem muitos candidatos)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Havia problemas para resolver. (= Existem problemas)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Houve queixas sobre a prova.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">\ufffd mudan\u00e7as no edital.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"\">\u274c&nbsp;<strong>ERROS COMUNS:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\"><del>Haviam muitos candidatos.<\/del>\u2192 \u2705Havia\u00a0<strong>muitos<\/strong>\u00a0candidatos.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><del>Houveram reclamar.<\/del>\u2192 \u2705\u00a0<strong>Houve<\/strong>\u00a0reclama\u00e7\u00f5es.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><del>Haver\u00e3o mudan\u00e7as.<\/del>\u2192 \u2705\u00a0<strong>mudan\u00e7as<\/strong>\u00a0.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">1.2. Indicando TEMPO DECORRIDO<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"\">Quando indica tempo passado, o verbo HAVER \u00e9&nbsp;<strong>impessoal<\/strong>&nbsp;e permanece no singular.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>Exemplos corretos:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">H\u00e1 dois anos n\u00e3o o vejo.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Houve meses que n\u00e3o estudou.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Haver\u00e1 dez anos que eu formei.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Houve um ano de prepara\u00e7\u00e3o intenso.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"\">\u274c&nbsp;<strong>ERROS COMUNS:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\"><del>Fazem dois anos que n\u00e3o estuda.<\/del>\u2192 \u2705\u00a0<strong>Faz<\/strong>\u00a0dois anos que n\u00e3o estuda.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><del>Foram tr\u00eas meses que ele partiu.<\/del>\u2192 \u2705\u00a0<strong>Houve<\/strong>\u00a0tr\u00eas meses que ele partiu.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">1.3. HAVER em LOCU\u00c7\u00d5ES VERBAIS (Aten\u00e7\u00e3o Redobrada!)<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>REGRA DE OURO:<\/strong>&nbsp;Quando HAVER (impessoal) \u00e9 o verbo principal de uma locu\u00e7\u00e3o verbal, o verbo auxiliar tamb\u00e9m fica no&nbsp;<strong>singular<\/strong>&nbsp;.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>Exemplos corretos:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\"><strong>Deve<\/strong>\u00a0haver solu\u00e7\u00f5es para o problema.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Pode<\/strong>\u00a0haver queixas dos alunos.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Vai<\/strong>\u00a0haver altera\u00e7\u00f5es no regulamento.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Deveria<\/strong>\u00a0haver mais vagas.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Poder\u00e1<\/strong>\u00a0haver questionamentos.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Costuma<\/strong>\u00a0haver imprevistos.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"\">\u274c&nbsp;<strong>PEGADINHA CL\u00c1SSICA DE CONCURSO:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\"><del>Devem haver solu\u00e7\u00f5es.<\/del>\u2192 \u2705\u00a0<strong>Deve<\/strong>\u00a0haver solu\u00e7\u00f5es.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><del>Podem haver queda.<\/del>\u2192 \u2705Pode\u00a0<strong>haver<\/strong>\u00a0queixas.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><del>V\u00e3o haver mudan\u00e7as.<\/del>\u2192 \u2705\u00a0<strong>Vai<\/strong>\u00a0haver mudan\u00e7as.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>Por qu\u00ea?<\/strong>&nbsp;O verbo auxiliar &#8220;herda&#8221; a impessoalidade do verbo principal HAVER.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">1.4. HAVER como verbo AUXILIAR (com sujeito)<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"\">Quando HAVER \u00e9 auxiliar em tempos compostos (ter sorte), ele&nbsp;<strong>concorda normalmente<\/strong>&nbsp;com o sujeito.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>Exemplos:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">Os alunos\u00a0<strong>treinaram<\/strong>\u00a0bastante. (sujeito: &#8220;os alunos&#8221;)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Ela\u00a0<strong>havia<\/strong>\u00a0chegado cedo. (sujeito: &#8220;ela&#8221;)<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"\">\ud83d\udd0dValor&nbsp;<strong>crucial:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\"><strong>Havia<\/strong>\u00a0muitos alunos. (HAVER = existir, impessoal, sem sujeito)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Os alunos\u00a0<strong>aprenderam<\/strong>\u00a0. (HAVER = auxiliar de &#8220;estudar&#8221;, tem sujeito)<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">1.5. Outros sentidos de HAVER (pessoal)<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"\">Quando significa \u201cconseguir\u201d, \u201cobter\u201d, \u201ccomportar-se\u201d, HAVER&nbsp;<strong>tem sujeito<\/strong>&nbsp;e concorda normalmente.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>Exemplos:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">Eles se\u00a0<strong>houveram<\/strong>\u00a0bem na prova. (= portaram-se bem)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Os candidatos\u00a0<strong>puderam<\/strong>\u00a0por bem desistir. (= julguei conveniente)<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">2. VERBO EXISTIR (Pessoal &#8211; TEM sujeito!)<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"\">Diferentemente de HAVER, o verbo EXISTIR&nbsp;<strong>sempre tem sujeito<\/strong>&nbsp;e&nbsp;<strong>concorda normalmente<\/strong>&nbsp;com ele.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>Exemplos corretos:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\"><strong>Existe<\/strong>\u00a0uma solu\u00e7\u00e3o. (sujeito: &#8220;uma solu\u00e7\u00e3o&#8221;)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Existem<\/strong>\u00a0v\u00e1rias solu\u00e7\u00f5es. (sujeito: &#8220;v\u00e1rias solu\u00e7\u00f5es&#8221;)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Existe<\/strong>\u00a0um problema grave. (sujeito: &#8220;um problema grave&#8221;)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Existem<\/strong>\u00a0muitos problemas. (sujeito: &#8220;muitos problemas&#8221;)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Existem<\/strong>\u00a0oportunidades para todos. (sujeito: &#8220;oportunidades&#8221;)<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">2.1. Compara\u00e7\u00e3o HAVER vs.<\/h3>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><thead><tr><th class=\"has-text-align-left\" data-align=\"left\">HAVER (impessoal)<\/th><th class=\"has-text-align-left\" data-align=\"left\">EXISTIR (pessoal)<\/th><\/tr><\/thead><tbody><tr><td><strong>H\u00e1<\/strong>&nbsp;vagas.<\/td><td><strong>Existem<\/strong>&nbsp;vagas.<\/td><\/tr><tr><td><strong>Havia<\/strong>&nbsp;candidatos.<\/td><td><strong>Existem<\/strong>&nbsp;candidatos.<\/td><\/tr><tr><td><strong>Houve<\/strong>&nbsp;problemas.<\/td><td><strong>Existem<\/strong>&nbsp;problemas.<\/td><\/tr><tr><td><strong>mudan\u00e7as<\/strong>&nbsp;.<\/td><td><strong>Existir\u00e3o<\/strong>&nbsp;mudan\u00e7as.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">2.2. EXISTIR em locu\u00e7\u00f5es verbais<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"\">Quando EXISTIR \u00e9 o verbo principal, o auxiliar&nbsp;<strong>concorda com o sujeito<\/strong>&nbsp;(porque EXISTIR n\u00e3o \u00e9 impessoal).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>Exemplos corretos:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\"><strong>Devem<\/strong>\u00a0existir solu\u00e7\u00f5es. (sujeito: &#8220;solu\u00e7\u00f5es&#8221; &#8211; plural)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Podem<\/strong>\u00a0existir problemas. (sujeito: &#8220;problemas&#8221; &#8211; plural)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Deve<\/strong>\u00a0existir uma sa\u00edda. (sujeito: &#8220;uma sa\u00edda&#8221; &#8211; singular)<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"\">Comparar:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">\u2705\u00a0<strong>Deve<\/strong>\u00a0haver problemas. (HAVER impessoal \u2192 auxiliar no singular)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">\u2705\u00a0<strong>Devem<\/strong>\u00a0existir problemas. (EXISTIR pessoal \u2192 auxiliar concorda com &#8220;problemas&#8221;)<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">3. VERBO FAZER (Impessoal)<\/h2>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">3.1. Indicando TEMPO DECORRIDO<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"\">Quando indica&nbsp;<strong>tempo transcorrido<\/strong>&nbsp;, o verbo FAZER \u00e9&nbsp;<strong>impessoal<\/strong>&nbsp;e fica no&nbsp;<strong>singular<\/strong>&nbsp;.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>Exemplos corretos:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\"><strong>Faz<\/strong>\u00a0tr\u00eas anos que me formei.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Faz<\/strong>\u00a0dez anos que trabalho aqui.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Fazia<\/strong>\u00a0meses que n\u00e3o o via.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Far\u00e1<\/strong>\u00a0um ano que come\u00e7ou o curso.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"\">\u274c&nbsp;<strong>ERRO GRAV\u00cdSSIMO:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\"><del>Faz tr\u00eas anos que me formei.<\/del>\u2192 \u2705\u00a0<strong>Faz<\/strong>\u00a0tr\u00eas anos que me formei.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><del>Fazia meses que n\u00e3o estudava.<\/del>\u2192 \u2705\u00a0<strong>Fazia<\/strong>\u00a0meses que n\u00e3o estudava.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">3.2. Indicando FEN\u00d4MENOS NATURAIS (clima\/temperatura)<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"\">Quando se refere a&nbsp;<strong>caracter\u00edsticas da natureza<\/strong>&nbsp;ou do&nbsp;<strong>clima<\/strong>&nbsp;, FAZER \u00e9&nbsp;<strong>impessoal<\/strong>&nbsp;(singular).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>Exemplos corretos:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\"><strong>Faz<\/strong>\u00a0muito calor no fogo.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Fez<\/strong>\u00a0dias muito frios em julho.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Fazia<\/strong>\u00a0um tempo agrad\u00e1vel.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">3.3. FAZER em locu\u00e7\u00f5es verbais (tempo decorrido)<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"\">O verbo auxiliar tamb\u00e9m fica no&nbsp;<strong>singular<\/strong>&nbsp;quando FAZER \u00e9 impessoal.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>Exemplos corretos:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\"><strong>Deve<\/strong>\u00a0fazer tr\u00eas anos que ele partiu.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Vai<\/strong>\u00a0fazer um m\u00eas que estudo aqui.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Pode<\/strong>\u00a0fazer dez dias que n\u00e3o o vejo.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"\">\u274c&nbsp;<strong>PEGADINHA:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\"><del>Devem fazer tr\u00eas anos.<\/del>\u2192 \u2705\u00a0<strong>Deve<\/strong>\u00a0fazer tr\u00eas anos.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">3.4. FAZER com sentido de &#8220;realizar&#8221; (pessoal)<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"\">Quando significa &#8220;realizar&#8221;, &#8220;executar&#8221;, FAZER&nbsp;<strong>tem sujeito<\/strong>&nbsp;e concorda normalmente.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>Exemplos:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">Eles\u00a0<strong>fazem<\/strong>\u00a0os exerc\u00edcios diariamente. (sujeito: &#8220;eles&#8221;)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Os alunos\u00a0<strong>fizeram<\/strong>\u00a0as provas. (sujeito: &#8220;os alunos&#8221;)<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">4. VERBOS DE FEN\u00d4MENOS NATURAIS (Impessoais)<\/h2>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">4.1. Sentido DENOTATIVO (literal) \u2192 Impessoal<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"\">Quando usados \u200b\u200bno&nbsp;<strong>sentido literal<\/strong>&nbsp;(real\/denotativo), s\u00e3o&nbsp;<strong>impessoais<\/strong>&nbsp;(singular).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>Exemplos:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\"><strong>Choveu<\/strong>\u00a0muito ontem.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Ventou<\/strong>\u00a0forte durante a noite.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Nevou<\/strong>\u00a0na serra ga\u00facha.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Trovejou<\/strong>\u00a0a madrugada toda.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Anoiteceu<\/strong>\u00a0cedo no inverno.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Amanheceu<\/strong>\u00a0.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Relampejou<\/strong>\u00a0bastante.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">4.2. Sentido CONOTATIVO (figurado) \u2192 Pessoal<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"\">Quando usado em&nbsp;<strong>sentido figurado<\/strong>&nbsp;(metaf\u00f3rico),&nbsp;<strong>deixa de ser impessoal<\/strong>&nbsp;e concorda com o sujeito.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>Exemplos:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\"><strong>Choveram<\/strong>\u00a0cr\u00edticas ao governo. (sujeito: &#8220;cr\u00edticas&#8221; &#8211; sentido figurado)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Amanheceram<\/strong>\u00a0mais felizes naquele dia. (sujeito: &#8220;eles\/as pessoas&#8221;)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Choveram<\/strong>\u00a0reclama\u00e7\u00f5es sobre o atendimento. (sujeito: &#8220;reclama\u00e7\u00f5es&#8221;)<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"\">\ud83d\udd0d&nbsp;<strong>Como identificar?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">Se n\u00e3o \u00e9 chuva\/vento\/neve\u00a0<strong>de verdade<\/strong>\u00a0\u2192 sentido figurado \u2192 verbo concorda com o sujeito!<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">5. OUTROS VERBOS IMPESSOAIS IMPORTANTES<\/h2>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">5.1. Verbo SER (indicando horas, datas, dist\u00e2ncia)<\/h3>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">a) Horas<\/h4>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\"><strong>\u00c9<\/strong>\u00a0uma hora. (singular)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>S\u00e3o<\/strong>\u00a0duas horas. (plural)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Era<\/strong>\u00a0meio-dia e meia. (singular, pois &#8220;meio-dia&#8221; \u00e9 singular)<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">b) Dados<\/h4>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\"><strong>\u00c9<\/strong>\u00a01\u00ba de janeiro. (singular, concorda com &#8220;1\u00ba&#8221;)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>S\u00e3o<\/strong>\u00a015 de novembro. (plural, concorda com &#8220;15&#8221;)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Hoje\u00a0<strong>s\u00e3o<\/strong>\u00a020 de dezembro. (plural)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Hoje\u00a0<strong>\u00e9<\/strong>\u00a0dia 1\u00ba. (singular)<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">c) Dist\u00e2ncia<\/h4>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\"><strong>S\u00e3o<\/strong>\u00a0dez quil\u00f4metros at\u00e9 a cidade. (concorda com &#8220;dez milhas&#8221;)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>\u00c9<\/strong>\u00a0um quil\u00f4metro daqui at\u00e9 l\u00e1. (concorda com &#8220;um milh\u00e3o&#8221;)<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">5.2. Verbo BASTAR \/ CHEGAR \/ PASSAR (impessoais em alguns contextos)<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"\">Quando indicar&nbsp;<strong>sufici\u00eancia<\/strong>&nbsp;ou&nbsp;<strong>tempo<\/strong>&nbsp;, podem ser impessoais.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>Exemplos:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\"><strong>Basta<\/strong>\u00a0de aplica\u00e7\u00e3o! (impessoal &#8211; sufici\u00eancia)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Chega<\/strong>\u00a0de problemas! (impessoal &#8211; sufici\u00eancia)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">J\u00e1\u00a0<strong>passou<\/strong>\u00a0de duas horas. (impessoal &#8211; tempo)<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">5.3. Express\u00f5es com HAVER\/FAZER + IR + PARA<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"\">Constru\u00e7\u00f5es complexas que geram d\u00favidas:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>Exemplos corretos:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\"><strong>Vai<\/strong>\u00a0para dois anos que n\u00e3o o vejo. (impessoal &#8211; &#8220;vai&#8221; = faz)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Vai<\/strong>\u00a0fazer\/haver dois anos que estudei. (ambos corretos)<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">6. PEGADINHAS CL\u00c1SSICAS DE CONCURSO<\/h2>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Pegadinha 1: Locu\u00e7\u00f5es verbais com HAVER<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"\">\u274c<del>Podem haver abordagens \u00e0 regra.<\/del><br>\u2705Pode&nbsp;<strong>haver<\/strong>&nbsp;abordagens \u00e0 regra.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>Explica\u00e7\u00e3o:<\/strong>&nbsp;HAVER (existir) \u00e9 impessoal \u2192 auxiliar no singular.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Pegadinha 2: FAZER diminuir tempo<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"\">\u274c<del>Fazem cinco anos que eu formei.<\/del><br>\u2705&nbsp;<strong>Faz<\/strong>&nbsp;cinco anos que me formei.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>Explica\u00e7\u00e3o:<\/strong>&nbsp;FAZER (tempo decorrido) \u00e9 impessoal \u2192 singular.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Pegadinha 3: HAVER vs. EXISTIR em locu\u00e7\u00f5es<\/h3>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">\u2705\u00a0<strong>Deve<\/strong>\u00a0haver problemas. (HAVER impessoal)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">\u2705\u00a0<strong>Devem<\/strong>\u00a0existir problemas. (EXISTIR pessoal, concorda com &#8220;problemas&#8221;)<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>Explica\u00e7\u00e3o:<\/strong>&nbsp;S\u00e3o verbos diferentes! HAVER \u00e9 impessoal, EXISTIR tem sujeito.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Pegadinha 4: Fen\u00f4menos naturais (literal vs. figurado)<\/h3>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">\u2705\u00a0<strong>Choveu<\/strong>\u00a0muito. (literal &#8211; impessoal)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">\u2705\u00a0<strong>Choveram<\/strong>\u00a0reclama\u00e7\u00f5es. (figurado &#8211; concorda com &#8220;reclama\u00e7\u00f5es&#8221;)<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>Explica\u00e7\u00e3o:<\/strong>&nbsp;No sentido figurado, o verbo deixa de ser impessoal.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Pegadinha 5: HAVER auxiliar vs. HAVER principal<\/h3>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">\u2705 Os alunos\u00a0<strong>treinados<\/strong>\u00a0. (HAVER auxiliar de &#8220;estudar&#8221; &#8211; tem sujeito)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">\u2705\u00a0<strong>Havia<\/strong>\u00a0muitos alunos. (HAVER = existir &#8211; impessoal, sem sujeito)<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>Explica\u00e7\u00e3o:<\/strong>&nbsp;Contextos completamente diferentes!<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Pegadinha 6: TER no lugar de HAVER (informal)<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"\">Na linguagem&nbsp;<strong>informal\/coloquial<\/strong>&nbsp;, \u00e9 comum usar TER no lugar de HAVER:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">Coloquial:\u00a0<strong>Tem<\/strong>\u00a0muitas pessoas aqui. (uso oral)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Formal:\u00a0<strong>H\u00e1<\/strong>\u00a0muitas pessoas aqui. (escrita formal\/concursos)<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"\">\u26a0\ufe0f&nbsp;<strong>Em concursos e textos formais, prefira HAVER no sentido de existir!<\/strong><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">7. RESUMO PR\u00c1TICO &#8211; QUADRO COMPARATIVO<\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><thead><tr><th class=\"has-text-align-left\" data-align=\"left\">Verbo<\/th><th class=\"has-text-align-left\" data-align=\"left\">Sentido<\/th><th class=\"has-text-align-left\" data-align=\"left\">Impessoal?<\/th><th class=\"has-text-align-left\" data-align=\"left\">Concord\u00e2ncia<\/th><\/tr><\/thead><tbody><tr><td>HAVER<\/td><td>existir<\/td><td>\u2705 SIM<\/td><td>sempre singular<\/td><\/tr><tr><td>HAVER<\/td><td>tempo decorrido<\/td><td>\u2705 SIM<\/td><td>sempre singular<\/td><\/tr><tr><td>HAVER<\/td><td>auxiliar (tempos compostos)<\/td><td>\u274c N\u00c3O<\/td><td>concorda com sujeito<\/td><\/tr><tr><td>EXISTIR<\/td><td>existir<\/td><td>\u274c N\u00c3O<\/td><td>concorda com sujeito<\/td><\/tr><tr><td>FAZER<\/td><td>tempo decorrido<\/td><td>\u2705 SIM<\/td><td>sempre singular<\/td><\/tr><tr><td>FAZER<\/td><td>natural<\/td><td>\u2705 SIM<\/td><td>sempre singular<\/td><\/tr><tr><td>FAZER<\/td><td>realizar<\/td><td>\u274c N\u00c3O<\/td><td>concorda com sujeito<\/td><\/tr><tr><td>Fen\u00f4menos naturais<\/td><td>sentido literal<\/td><td>\u2705 SIM<\/td><td>sempre singular<\/td><\/tr><tr><td>Fen\u00f4menos naturais<\/td><td>sentido figurado<\/td><td>\u274c N\u00c3O<\/td><td>concorda com sujeito<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Sujeito Composto<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"\">O sujeito composto \u00e9 aquele que apresenta mais de um n\u00facleo.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Regra Geral<\/h4>\n\n\n\n<p class=\"\">Quando o sujeito composto est\u00e1 anteposto ao verbo, este vai para o plural.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>Exemplos:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">O professor e o aluno <strong>chegaram<\/strong> cedo.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Maria e Jos\u00e9 <strong>foram<\/strong> aprovados.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">O gato e o cachorro <strong>brigaram<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Sujeito Composto Posposto<\/h4>\n\n\n\n<p class=\"\">Quando o sujeito composto vem depois do verbo, h\u00e1 duas possibilidades:<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"\"><strong>a) Verbo no plural (concord\u00e2ncia total):<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\"><strong>Chegaram<\/strong> o professor e o aluno.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Foram aprovados<\/strong> Maria e Jos\u00e9.<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"\"><strong>b) Verbo concordando com o n\u00facleo mais pr\u00f3ximo (concord\u00e2ncia atrativa):<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\"><strong>Chegou<\/strong> o professor e o aluno.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Foi aprovada<\/strong> Maria e Jos\u00e9.<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"ptt-yellow\">Embora ambas sejam corretas, a concord\u00e2ncia no plural \u00e9 mais formal e prefer\u00edvel em textos oficiais e documentos jur\u00eddicos.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">N\u00facleos Unidos por &#8220;OU&#8221;<\/h4>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"\"><strong>a) Ideias excludentes:<\/strong> verbo no singular.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">Jo\u00e3o ou Pedro <strong>ser\u00e1<\/strong> eleito presidente. (apenas um)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">O r\u00e9u ou o advogado <strong>falar\u00e1<\/strong> primeiro. (um ou outro)<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"\"><strong>b) Ideias n\u00e3o excludentes:<\/strong> verbo no plural.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">A dedica\u00e7\u00e3o ou o esfor\u00e7o <strong>contribuem<\/strong> para o sucesso. (ambos contribuem)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">O calor ou o frio excessivos <strong>prejudicam<\/strong> a sa\u00fade.<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">N\u00facleos Sin\u00f4nimos ou Quase Sin\u00f4nimos<\/h4>\n\n\n\n<p class=\"\">Quando os n\u00facleos s\u00e3o sin\u00f4nimos ou palavras de sentido aproximado, o verbo pode ficar no singular.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>Exemplos:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">A ang\u00fastia e a ansiedade me <strong>perturbava<\/strong> \/ <strong>perturbavam<\/strong>.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">O desalento e o des\u00e2nimo <strong>tomou<\/strong> \/ <strong>tomaram<\/strong> conta dele.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">N\u00facleos em Grada\u00e7\u00e3o<\/h4>\n\n\n\n<p class=\"\">Quando os n\u00facleos formam uma sequ\u00eancia gradativa, o verbo pode concordar com o \u00faltimo elemento (geralmente o mais forte) ou ir para o plural.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>Exemplos:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">Uma palavra, um gesto, um olhar <strong>bastava<\/strong> \/ <strong>bastavam<\/strong>.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Um m\u00eas, um ano, uma d\u00e9cada <strong>se passou<\/strong> \/ <strong>se passaram<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">N\u00facleos Resumidos por Pronome<\/h4>\n\n\n\n<p class=\"\">Quando o sujeito composto \u00e9 resumido por um pronome indefinido (tudo, nada, ningu\u00e9m, etc.), o verbo concorda com o pronome resumitivo.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>Exemplos:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">Professores, alunos, funcion\u00e1rios, <strong>ningu\u00e9m sabia<\/strong> da mudan\u00e7a.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Amor, carinho, aten\u00e7\u00e3o, <strong>tudo era<\/strong> importante.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Dinheiro, poder, fama, <strong>nada o satisfazia<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Concord\u00e2ncia com a Part\u00edcula SE<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"\">A part\u00edcula &#8220;SE&#8221; pode ter diferentes fun\u00e7\u00f5es sint\u00e1ticas, e cada uma implica uma concord\u00e2ncia espec\u00edfica.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Pronome Apassivador (Voz Passiva Sint\u00e9tica)<\/h4>\n\n\n\n<p class=\"\">Ocorre com verbos transitivos diretos (VTD) ou transitivos diretos e indiretos (VTDI). O verbo concorda com o sujeito paciente.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>Como identificar:<\/strong> \u00c9 poss\u00edvel transformar em voz passiva anal\u00edtica (com ser + partic\u00edpio).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>Exemplos:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\"><strong>Vendem-se<\/strong> apartamentos. (= Apartamentos <strong>s\u00e3o vendidos<\/strong>)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Alugam-se<\/strong> casas. (= Casas <strong>s\u00e3o alugadas<\/strong>)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Consertam-se<\/strong> rel\u00f3gios. (= Rel\u00f3gios <strong>s\u00e3o consertados<\/strong>)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Discutiram-se<\/strong> as propostas. (= As propostas <strong>foram discutidas<\/strong>)<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">\u00cdndice de Indetermina\u00e7\u00e3o do Sujeito<\/h4>\n\n\n\n<p class=\"\">Ocorre com verbos intransitivos (VI), transitivos indiretos (VTI) ou de liga\u00e7\u00e3o (VL). O verbo permanece sempre na 3\u00aa pessoa do singular.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>Como identificar:<\/strong> N\u00c3O \u00e9 poss\u00edvel transformar em voz passiva anal\u00edtica.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>Exemplos:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\"><strong>Precisa-se<\/strong> de funcion\u00e1rios. (VTI &#8211; n\u00e3o concorda com &#8220;funcion\u00e1rios&#8221;)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Trabalha-se<\/strong> muito aqui. (VI)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Acredita-se<\/strong> em dias melhores. (VTI)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>\u00c9-se<\/strong> mais feliz na juventude. (VL)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Confia-se<\/strong> em voc\u00ea. (VTI)<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"ptt-white\"><strong>\u26a0\ufe0f ERRO GRAV\u00cdSSIMO:<\/strong> &#8220;Precisam-se de funcion\u00e1rios&#8221; est\u00e1 <strong>ERRADO<\/strong>. O verbo &#8220;precisar&#8221; \u00e9 transitivo indireto (quem precisa, precisa DE algo), portanto o SE \u00e9 \u00edndice de indetermina\u00e7\u00e3o e o verbo fica no singular.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"ptt-blue\"><strong>REGRA DE OURO:<\/strong> Se o verbo exige preposi\u00e7\u00e3o antes do complemento, o SE \u00e9 \u00edndice de indetermina\u00e7\u00e3o e o verbo fica no singular. Se n\u00e3o exige preposi\u00e7\u00e3o, o SE \u00e9 pronome apassivador e o verbo concorda com o sujeito.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Outros Casos Especiais<\/h3>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Pronomes de Tratamento<\/h4>\n\n\n\n<p class=\"\">Os pronomes de tratamento sempre exigem o verbo na 3\u00aa pessoa, mesmo que se refiram \u00e0 2\u00aa pessoa (voc\u00ea, o interlocutor).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>Exemplos:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">Vossa Excel\u00eancia <strong>est\u00e1<\/strong> convidado. (n\u00e3o: est\u00e1s)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Vossas Senhorias <strong>compareceram<\/strong> \u00e0 sess\u00e3o.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Vossa Majestade <strong>foi<\/strong> generoso.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Express\u00f5es &#8220;Qual de n\u00f3s&#8221;, &#8220;Algum de v\u00f3s&#8221;, etc.<\/h4>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"\"><strong>a) Pronome interrogativo\/indefinido no singular:<\/strong> verbo na 3\u00aa pessoa do singular.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">Qual de n\u00f3s <strong>ser\u00e1<\/strong> aprovado?<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Algum de v\u00f3s <strong>entendeu<\/strong> a explica\u00e7\u00e3o?<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"\"><strong>b) Pronome no plural:<\/strong> verbo pode concordar com o pronome (3\u00aa pessoa plural) ou com &#8220;n\u00f3s&#8221;\/&#8221;v\u00f3s&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">Quais de n\u00f3s <strong>ser\u00e3o<\/strong> \/ <strong>seremos<\/strong> aprovados?<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Alguns de v\u00f3s <strong>entenderam<\/strong> \/ <strong>entendestes<\/strong> a explica\u00e7\u00e3o?<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Sujeito Oracional<\/h4>\n\n\n\n<p class=\"\">Quando o sujeito \u00e9 uma ora\u00e7\u00e3o, o verbo fica na 3\u00aa pessoa do singular.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>Exemplos:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\"><strong>\u00c9 necess\u00e1rio<\/strong> que todos compare\u00e7am.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Conv\u00e9m<\/strong> que se fa\u00e7a revis\u00e3o.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Parece<\/strong> que vai chover.<\/li>\n<\/ul>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-group\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-constrained wp-block-group-is-layout-constrained\">\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Concord\u00e2ncia Nominal<\/h2>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Regra Geral<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"\">A concord\u00e2ncia nominal estabelece que os artigos, adjetivos, pronomes adjetivos e numerais devem concordar em g\u00eanero (masculino\/feminino) e n\u00famero (singular\/plural) com o substantivo a que se referem.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>Exemplos:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\"><strong>O<\/strong> professor <strong>dedicado<\/strong> ensina. (masculino singular)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>A<\/strong> professora <strong>dedicada<\/strong> ensina. (feminino singular)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Os<\/strong> professores <strong>dedicados<\/strong> ensinam. (masculino plural)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>As<\/strong> professoras <strong>dedicadas<\/strong> ensinam. (feminino plural)<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Adjetivo Relacionado a Mais de Um Substantivo<\/h3>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Adjetivo Posposto (depois dos substantivos)<\/h4>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"\"><strong>a) Concord\u00e2ncia com o mais pr\u00f3ximo (concord\u00e2ncia atrativa):<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">Comprei uma blusa e um vestido <strong>vermelho<\/strong>.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Estudei hist\u00f3ria e geografia <strong>brasileira<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"\"><strong>b) Concord\u00e2ncia com todos (masculino plural quando h\u00e1 substantivos de g\u00eaneros diferentes):<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">Comprei uma blusa e um vestido <strong>vermelhos<\/strong>.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Estudei hist\u00f3ria e geografia <strong>brasileiras<\/strong>.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Encontrei pai e m\u00e3e <strong>preocupados<\/strong>. (masculino prevalece)<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"ptt-yellow\">Ambas as formas s\u00e3o corretas, mas quando o adjetivo qualifica todos os substantivos, \u00e9 prefer\u00edvel usar o plural.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Adjetivo Anteposto (antes dos substantivos)<\/h4>\n\n\n\n<p class=\"\">O adjetivo concorda com o substantivo mais pr\u00f3ximo.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>Exemplos:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\"><strong>Velhos<\/strong> casacos e blusas.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Velhas<\/strong> blusas e casacos.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Belos<\/strong> jardim e casa.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Bela<\/strong> casa e jardim.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Casos Especiais de Concord\u00e2ncia Nominal<\/h3>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Anexo, Incluso, Obrigado, Mesmo, Pr\u00f3prio, Quite<\/h4>\n\n\n\n<p class=\"\">Estas palavras s\u00e3o adjetivos e concordam com o substantivo a que se referem.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>Exemplos:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>ANEXO \/ INCLUSO:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">Os documentos v\u00e3o <strong>anexos<\/strong>.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">As fotos v\u00e3o <strong>anexas<\/strong>.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Seguem <strong>inclusas<\/strong> as certid\u00f5es.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">A procura\u00e7\u00e3o segue <strong>anexa<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>\u274c ERRO:<\/strong> &#8220;Segue anexo as certid\u00f5es.&#8221; (<strong>INCORRETO<\/strong>) <strong>\u2713 CORRETO:<\/strong> Seguem anexas as certid\u00f5es.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"\"><strong>\u26a0\ufe0f ATEN\u00c7\u00c3O:<\/strong> A express\u00e3o &#8220;EM ANEXO&#8221; \u00e9 invari\u00e1vel: &#8220;Seguem em anexo as certid\u00f5es.&#8221;<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>OBRIGADO:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">Muito <strong>obrigado<\/strong>! (homem falando)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Muito <strong>obrigada<\/strong>! (mulher falando)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Obrigados<\/strong>, disseram os rapazes.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Obrigadas<\/strong>, disseram as mo\u00e7as.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>MESMO \/ PR\u00d3PRIO:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">Ela <strong>mesma<\/strong> fez o trabalho.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Eles <strong>mesmos<\/strong> confirmaram.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Eu <strong>pr\u00f3prio<\/strong> resolvi o problema.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">N\u00f3s <strong>pr\u00f3prias<\/strong> assumimos a responsabilidade.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>QUITE:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">Estou <strong>quite<\/strong> com a Justi\u00e7a. (eu, homem\/mulher)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Estamos <strong>quites<\/strong> com a Justi\u00e7a.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Ela est\u00e1 <strong>quite<\/strong> com as obriga\u00e7\u00f5es.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">\u00c9 proibido, \u00c9 necess\u00e1rio, \u00c9 bom, \u00c9 preciso, \u00c9 permitido<\/h4>\n\n\n\n<p class=\"\">Estas express\u00f5es ficam invari\u00e1veis quando o substantivo n\u00e3o vem determinado por artigo ou pronome. Se vier determinado, a concord\u00e2ncia \u00e9 obrigat\u00f3ria.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>Substantivo SEM artigo (ou determinante):<\/strong> express\u00e3o invari\u00e1vel.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\"><strong>\u00c9 proibido<\/strong> entrada. (sem artigo)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>\u00c9 necess\u00e1rio<\/strong> paci\u00eancia.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>\u00c9 bom<\/strong> cerveja gelada.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>\u00c9 permitido<\/strong> presen\u00e7a de acompanhante.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>Substantivo COM artigo (ou determinante):<\/strong> express\u00e3o vari\u00e1vel.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\"><strong>\u00c9 proibida a<\/strong> entrada. (com artigo)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>\u00c9 necess\u00e1ria a<\/strong> paci\u00eancia.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>\u00c9 boa a<\/strong> cerveja gelada.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>\u00c9 permitida a<\/strong> presen\u00e7a de acompanhante.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Essa entrada \u00e9 proibida<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"\"><strong>\u26a0\ufe0f REGRA PR\u00c1TICA:<\/strong> Se o substantivo vier com artigo (a, o, as, os) ou pronome (essa, esta, minha, sua, etc.), a express\u00e3o concorda. Se o substantivo vier &#8220;solto&#8221;, sem determinante, a express\u00e3o fica invari\u00e1vel.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Meio \/ Meia<\/h4>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>a) MEIO como adv\u00e9rbio (= um pouco, mais ou menos):<\/strong> invari\u00e1vel.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">Ela est\u00e1 <strong>meio<\/strong> cansada. (= um pouco cansada)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Eles ficaram <strong>meio<\/strong> nervosos.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">A porta estava <strong>meio<\/strong> aberta.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>b) MEIO como numeral (= metade):<\/strong> vari\u00e1vel.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">Comprei <strong>meia<\/strong> d\u00fazia de ovos.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">S\u00e3o <strong>meio-dia e meia<\/strong> (hora).<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Tomei <strong>meia<\/strong> garrafa de \u00e1gua.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Bastante<\/h4>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>a) Como adv\u00e9rbio (= muito):<\/strong> invari\u00e1vel.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">Eles estudaram <strong>bastante<\/strong>. (= muito)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">As quest\u00f5es eram <strong>bastante<\/strong> dif\u00edceis. (= muito dif\u00edceis)<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>b) Como pronome indefinido\/adjetivo (= muitos, suficientes):<\/strong> vari\u00e1vel.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">Havia <strong>bastantes<\/strong> candidatos. (= muitos candidatos)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Tenho <strong>bastantes<\/strong> motivos para reclamar.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">S\u00f3 \/ S\u00f3s<\/h4>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>a) S\u00d3 como adv\u00e9rbio (= somente, apenas):<\/strong> invari\u00e1vel.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\"><strong>S\u00f3<\/strong> estudo portugu\u00eas. (= somente)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Eles estudam <strong>s\u00f3<\/strong> \u00e0 noite. (= apenas)<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>b) S\u00d3 como adjetivo (= sozinho):<\/strong> vari\u00e1vel.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">Ela est\u00e1 <strong>s\u00f3<\/strong>. (= sozinha)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Eles est\u00e3o <strong>s\u00f3s<\/strong>. (= sozinhos)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">As meninas ficaram <strong>s\u00f3s<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>c) A S\u00d3S:<\/strong> sempre invari\u00e1vel (locu\u00e7\u00e3o adverbial).<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">Eles conversaram <strong>a s\u00f3s<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Menos \/ Alerta<\/h4>\n\n\n\n<p class=\"\">S\u00e3o sempre invari\u00e1veis.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>MENOS:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">Havia <strong>menos<\/strong> pessoas ontem.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Elas s\u00e3o <strong>menos<\/strong> dedicadas.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Trouxe <strong>menos<\/strong> documentos.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>ALERTA:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">Os soldados est\u00e3o <strong>alerta<\/strong>. (n\u00e3o: alertas)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Fiquem <strong>alerta<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"\"><strong>\u26a0\ufe0f OBSERVA\u00c7\u00c3O:<\/strong> Embora &#8220;alertas&#8221; seja aceito por alguns gram\u00e1ticos modernos, em concursos p\u00fablicos \u00e9 mais seguro usar &#8220;alerta&#8221; como invari\u00e1vel.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Pseudo, Todo, Tal, Qual<\/h4>\n\n\n\n<p class=\"\">Concordam com o substantivo.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>Exemplos:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\"><strong>Pseudo<\/strong>-s\u00e1bios. \/ <strong>Pseudo<\/strong>-s\u00e1bia.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Todo<\/strong> homem. \/ <strong>Toda<\/strong> mulher. \/ <strong>Todos<\/strong> os alunos.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Tal<\/strong> pai, <strong>tal<\/strong> filho. \/ <strong>Tais<\/strong> pais, <strong>tais<\/strong> filhos.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Qual<\/strong> deles? \/ <strong>Quais<\/strong> delas?<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Leso<\/h4>\n\n\n\n<p class=\"\">Concorda com o substantivo que o acompanha (usado em &#8220;leso-algo&#8221; = prejudicado em algo).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>Exemplos:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">Crime de <strong>lesa<\/strong>-p\u00e1tria. (feminino)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Crime de <strong>leso<\/strong>-patriotismo. (masculino)<\/li>\n<\/ul>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-group\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-constrained wp-block-group-is-layout-constrained\">\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Concord\u00e2ncia com N\u00fameros e Valores<\/h2>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Horas, Dist\u00e2ncias, Pesos, Medidas<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"\">O verbo SER concorda com o predicativo (numeral).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>Exemplos:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\"><strong>\u00c9<\/strong> uma hora. \/ <strong>S\u00e3o<\/strong> duas horas.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>\u00c9<\/strong> meio-dia. \/ <strong>S\u00e3o<\/strong> meio-dia e meia.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Daqui at\u00e9 l\u00e1 <strong>\u00e9<\/strong> um quil\u00f4metro. \/ <strong>S\u00e3o<\/strong> dois quil\u00f4metros.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>\u00c9<\/strong> pouco. \/ <strong>S\u00e3o<\/strong> poucos.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>\u00c9<\/strong> muito. \/ <strong>S\u00e3o<\/strong> muitos.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Cem reais <strong>\u00e9<\/strong> pouco. \/ Cem reais <strong>s\u00e3o<\/strong> suficientes.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Dias, Datas<\/h3>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"\"><strong>a) Sem artigo:<\/strong> verbo no singular.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">Hoje <strong>\u00e9<\/strong> (dia) 15 de novembro.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Hoje <strong>\u00e9<\/strong> dia 10.<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"\"><strong>b) Com artigo no plural:<\/strong> verbo no plural.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">Hoje <strong>s\u00e3o<\/strong> 15 de novembro.<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-group\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-constrained wp-block-group-is-layout-constrained\">\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Estrat\u00e9gias para Concursos P\u00fablicos<\/h2>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Checklist de An\u00e1lise<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"\">Ao resolver quest\u00f5es de concord\u00e2ncia, siga estes passos:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\"><strong>Identifique o sujeito:<\/strong> Onde est\u00e1 o n\u00facleo do sujeito?<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Verifique se h\u00e1 sujeito:<\/strong> O verbo \u00e9 impessoal?<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Analise a estrutura:<\/strong> Sujeito simples, composto, oracional?<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Observe a posi\u00e7\u00e3o:<\/strong> Sujeito antes ou depois do verbo?<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Identifique casos especiais:<\/strong> Coletivos, partitivos, pronomes, etc.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Para concord\u00e2ncia nominal:<\/strong> Qual palavra (substantivo) est\u00e1 sendo modificada?<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Erros Mais Comuns em Provas<\/h3>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\"><strong>&#8220;Fazem dois anos&#8221;<\/strong> \u2192 ERRO (correto: Faz dois anos)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>&#8220;Houveram problemas&#8221;<\/strong> \u2192 ERRO (correto: Houve problemas)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>&#8220;Haver\u00e3o mudan\u00e7as&#8221;<\/strong> \u2192 ERRO (correto: Haver\u00e1 mudan\u00e7as)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>&#8220;Devem haver solu\u00e7\u00f5es&#8221;<\/strong> \u2192 ERRO (correto: Deve haver solu\u00e7\u00f5es)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>&#8220;Precisam-se de funcion\u00e1rios&#8221;<\/strong> \u2192 ERRO (correto: Precisa-se de funcion\u00e1rios)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>&#8220;Segue anexo as certid\u00f5es&#8221;<\/strong> \u2192 ERRO (correto: Seguem anexas as certid\u00f5es)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>&#8220;\u00c9 proibida entrada&#8221;<\/strong> \u2192 ERRO (correto: \u00c9 proibido entrada OU \u00c9 proibida a entrada)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>&#8220;Ela est\u00e1 meia nervosa&#8221;<\/strong> \u2192 ERRO (correto: Ela est\u00e1 meio nervosa)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>&#8220;Alugam-se casa&#8221;<\/strong> \u2192 ERRO (correto: Aluga-se casa OU Alugam-se casas)<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Dicas Finais<\/h3>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"\"><strong>\u2713 DICA 1:<\/strong> Quando houver d\u00favida sobre a concord\u00e2ncia verbal, localize o sujeito sublinhando-o. Isole os termos intercalados entre par\u00eanteses mentalmente.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"\"><strong>\u2713 DICA 2:<\/strong> Para identificar se o SE \u00e9 pronome apassivador ou \u00edndice de indetermina\u00e7\u00e3o, tente converter para a voz passiva anal\u00edtica. Se for poss\u00edvel, \u00e9 pronome apassivador (e o verbo concorda). Se n\u00e3o for poss\u00edvel, \u00e9 \u00edndice de indetermina\u00e7\u00e3o (e o verbo fica no singular).<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"\"><strong>\u2713 DICA 3:<\/strong> Com express\u00f5es &#8220;\u00e9 proibido&#8221;, &#8220;\u00e9 necess\u00e1rio&#8221;, etc., procure o artigo. Tem artigo? Concorda. N\u00e3o tem? Fica invari\u00e1vel.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"\"><strong>\u2713 DICA 4:<\/strong> Para n\u00e3o errar com &#8220;anexo&#8221;, lembre-se: se \u00e9 &#8220;anexo&#8221;, varia; se \u00e9 &#8220;em anexo&#8221;, n\u00e3o varia.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"\"><strong>\u2713 DICA 5:<\/strong> Verbos HAVER (= existir), FAZER (tempo) e fen\u00f4menos naturais (sentido literal) = sempre singular, sempre impessoal.<\/p>\n<\/blockquote>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-group\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-constrained wp-block-group-is-layout-constrained\">\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Exerc\u00edcio Recomendado<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"\">Para fixar o conte\u00fado, recomenda-se:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">Fazer pelo menos 100 quest\u00f5es de concursos anteriores sobre o tema<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Anotar todos os erros e revisar a regra correspondente<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Criar frases de exemplo para cada regra estudada<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Praticar a identifica\u00e7\u00e3o do sujeito em textos complexos<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">Revisar semanalmente os casos especiais at\u00e9 a automatiza\u00e7\u00e3o<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>Lembre-se:<\/strong> A concord\u00e2ncia \u00e9 um tema que exige pr\u00e1tica constante. Quanto mais quest\u00f5es voc\u00ea resolver, mais r\u00e1pido identificar\u00e1 os padr\u00f5es cobrados pelas bancas examinadoras.<\/p>\n<\/div><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>A concord\u00e2ncia \u00e9 o mecanismo pelo qual as palavras alteram suas termina\u00e7\u00f5es para se harmonizarem dentro da estrutura da frase. Trata-se de um dos pilares da sintaxe da l\u00edngua portuguesa e um dos t\u00f3picos mais recorrentes em provas de concursos p\u00fablicos. Dominar este conte\u00fado \u00e9 fundamental para garantir uma pontua\u00e7\u00e3o consistente na disciplina de L\u00edngua [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1667,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"nf_dc_page":"","footnotes":""},"categories":[216,448],"tags":[23,24,197,357,450],"class_list":["post-5344","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-portugues","category-concordancia-verbal-e-nominal","tag-resumo","tag-revisao","tag-resumos_esquematizados","tag-dicas","tag-gramatica"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/colegadeclasse.com.br\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5344","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/colegadeclasse.com.br\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/colegadeclasse.com.br\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/colegadeclasse.com.br\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/colegadeclasse.com.br\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5344"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/colegadeclasse.com.br\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5344\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5351,"href":"https:\/\/colegadeclasse.com.br\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5344\/revisions\/5351"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/colegadeclasse.com.br\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1667"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/colegadeclasse.com.br\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5344"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/colegadeclasse.com.br\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5344"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/colegadeclasse.com.br\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5344"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}